【编者按】
纪理安(KilianStumpf,1655-1720),德意志耶稣会士,康熙三十三年(1694年)来华,供职钦天监,深得康熙信任。其所着《北京纪事》(ActaPekinensia)以拉丁文写成,详细记录了康熙四十四年至五十九年间(1705-1720)在华传教士与清廷的交往,尤以多罗、嘉乐两次使华事件为详。原稿凡十二卷,藏罗马耶稣会档案馆。民国年间北平图书馆曾摄制微卷,后随文物迁台,现藏台北故宫博物院图书文献处。
以下辑录《北京纪事》第七卷(1708-1709)残篇三则,系纪理安关于康熙四十七年“太子事件”
的私人记录。原文为拉丁文,今据微卷抄本译出,拉丁原文与中文对照,以存其真。
一、关于那尊像
AnnoDomini1708,menseSeptembri
Diequohaecscribo,animusmeusadhuctremit。Illaimago。。。quamSanctissimusPaterperlegatumsuumimperatoridonodedit,noneratsimplexlignumsculptum,sedvas。。。vasalicuiusreiquaenomennonhabet。FraterJoachim,quieamexEuropausqueadportumvectavit,mihiantemortemsuamconfessusest:pertresannosincryptismonasteriiSanctiAndreaeiacuerat,ubiossatrecentorumhominum,quisubnominemaleficorumtortietoccisisunt,sinesepulturaputruerunt。Inillacrypta,dixit,noxnumquamverenoxerat。Semperaudiebamus。。。fletus。Etimago。。。imagooculoshabebat。Oculosquitesequebantur。
FraterJoachimmortuusestantequamimperatoreamaperuit。Medicusdixitapoplexia。Sedegovidicorpus。Vultuseius。。。ridebat。Ridebatsicutpuerquisomniumpulchrumvidet。Sedoculieiusapertierant,etpupillae。。。pupillaeinaliummundumspectabant。
NuncillaimagoinPalatioest。Etaliquid,quodcumeavenit,iamnonestinea。
主历一千七百零八年九月
记此事时,吾心犹悸。那尊像……教宗陛下托特使赠予皇帝的那尊像,非寻常木雕,而是器皿——某种无名之物的容器。雅敬修士自欧洲护送此像至澳门,临终前告我:此像曾于圣安德肋修道院地下墓穴中停放三年。彼处埋藏三百余人骸骨,皆以“巫蛊”
之名受刑而死,曝骨弃葬,不得超度。“那墓穴中,”
他说,“夜非真夜。常闻……哭声。而那像……那像有眼。眼能随人转动。”
雅敬修士死于皇帝开箱之前。医者云“中风”
。然吾见其尸,面容……含笑。如孩童见美梦而笑。然其目张,瞳仁……望向另一世界。
今那像已在宫中。与之俱来之物,已不在像中。
二、太子与那声音
AnnoDomini1709,Ianuario
Heri,perFratremJoachimum(alium,noneumquimortuusest)audiviquodinPalatioOrientaliaccidit。Princepsheres,quiapatredepositusetindomoquadamclaususest,noctequadamcumnulloloquicoepit。Custodes,quiadianuamstabant,audiveruntvocemeius,sedetaliamvocem。。。vocemquaenoneratvoxpueri,necviri,necsenis。Voxquaesimuleratomnes。Etlinguaqualoquebatur。。。custodesiuraveruntseintellexisse,quamvisverbaipsanonnossent。Sciebamusquiddiceret,dixerunt,quamvisverbaignoraremus。
本小章还未完,请点击下一页继续阅读后面精彩内容!
Quiddicebat?
Unumverbum:Pater。
SednonPatersicutnosdicimus。Aliquidaliud。Aliquidantiquius。Voxilla,perosprincipis,vocabant。。。vocabantaliquemquinoneratibi。Etcustodibusvidebaturquodaliquisresponderet。Sednemorespondit,praeterumbras。
Fratermeus,quimedicusest,dicitmorbumesse。Dicoego:quismorbusfacituthomoperosuniusloquaturomnibuslinguis?
主历一千七百零九年正月
昨日,经另一位雅敬修士(非已故者)闻知东宫之事。太子殿下为其父所废,囚于一宫。某夜,忽与无人者语。门外值守者闻其声,亦闻另一声……非童子声,非壮年声,非老者声。万声同发之声。其所用语……值守者誓称能懂其意,虽不识其辞。“彼所言,吾等知其意,”
彼等云,“虽不识其辞。”
所言何?
一词:“父。”
然非吾辈所言“父”
。乃他物,更古之物。彼声借太子之口,呼唤……呼唤不在场者。值守者觉若有应者,然实无应,唯影而已。
吾同侪中医者谓此乃病。吾问:何病能使一人之口,发万方之言?
三、禳星之夜
AnnoDomini1709,Novembri
HodievenitadmeFraterXaverius,quinocteillainTemploMaiorumfuit。Vultuseiusadhucpallidusest。Dixit:numquamtalequidviderat。Imperatoripseritumcelebravit,coramomnibusministris。Mediaceremonia,omnescandelaeintemplocoloremmutaverunt。Factaesuntvirides,sicutluxquaeinputribuslignisvidetur。Etventusortusestexmediotemplo,ventusfrigidusquiossapenetrabat。Etinvento。。。vox。Voxclamantis:Amā!
FraterXaveriusdixit:ScisquidsitAmā?EstvoxManchu。SignificatPater。Sedvoxillanoneratvoxprincipis,necvoximperatoris。Voxquaeexomnibusparietibussimulveniebat。
Imperatornoncessavit。Perrexitlegereprecessuas,usqueadfinem。Etcumadfinempervenit,ventussubitocessavit。Candelaredieruntadcoloremsuum。Omniafactasuntsicutantea。
Sedmane,cumministritemplumintraverunt,videruntpomaquaeinaltarifuerant。。。omnianigrafactaerant。Etinsuperficieeorum,litterae。LitteraeLatinae:MEMINI。
Quisscripsit?Quomodoscripsit?